Standard ochrony małoletnich

Od 15 lutego 2024 roku nałożono na wielu świadczeniodawców obowiązek formalnego wdrożenia standardów ochrony małoletnich. Nowe przepisy mają na celu zwiększenie bezpieczeństwa dzieci i młodzieży w instytucjach, które mogą mieć z nimi bezpośredni lub pośredni kontakt – w tym także w placówkach medycznych.

Obowiązek ten wynika wprost z ustawy o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich, a jego zakres doprecyzowuje ustawa o działalności leczniczej. W praktyce oznacza to, że każdy podmiot wykonujący działalność leczniczą niezależnie od skali czy formy prawnej jeśli udziela świadczeń zdrowotnych małoletnim, powinien posiadać wewnętrzną procedurę regulującą zasady ich ochrony.

Zaniedbanie tego obowiązku nie jest obojętne prawnie. Brak wdrożonego standardu może prowadzić do odpowiedzialności administracyjnej (np. grzywny lub decyzji nakazowej), cywilnej (w przypadku roszczeń pacjenta lub jego opiekuna), a w skrajnych przypadkach również karnej, jeśli doszłoby do zaniechania działań w sytuacji zagrożenia dobra dziecka.

Dlatego tak istotne jest, aby każda placówka odpowiednio i terminowo przygotowała dokumentację, która nie tylko spełni wymogi ustawowe, ale także będzie realnym narzędziem chroniącym dzieci w środowisku medycznym.

Dla kogo obowiązkowe są standardy ochrony małoletnich?

Obowiązek wdrożenia standardów ochrony małoletnich dotyczy wszystkich podmiotów, które w ramach swojej działalności mogą mieć styczność z dziećmi zarówno bezpośrednio, jak i pośrednio. Choć regulacje prawne nie ograniczają się wyłącznie do dużych placówek medycznych, to w praktyce obejmują także wiele małych gabinetów i praktyk lekarskich.

Standardy ochrony dzieci są obowiązkowe dla:

  • gabinetów lekarskich i stomatologicznych, w których przyjmowani są pacjenci małoletni, niezależnie od tego, czy są to świadczenia jednorazowe czy regularne,

  • placówek medycznych, które w ramach swojej działalności udzielają świadczeń pediatrycznych, psychiatrycznych, neurologicznych, rehabilitacyjnych czy diagnostycznych skierowanych do dzieci i młodzieży,

  • podmiotów leczniczych zatrudniających personel medyczny, który może mieć kontakt z dzieckiem, także wtedy, gdy ten kontakt nie jest stały ani bezpośredni (np. rejestratorka medyczna, asystentka, pielęgniarka środowiskowa).

Warto zaznaczyć, że ustawodawca nie różnicuje obowiązku w zależności od wielkości placówki, czy formy organizacyjnej. Wystarczy, że w ramach działalności leczniczej może dojść do kontaktu z dzieckiem, aby konieczne było wdrożenie wewnętrznych procedur zgodnych z przepisami. Niedopełnienie tego wymogu może być uznane za naruszenie ustawowych obowiązków świadczeniodawcy i skutkować negatywnymi konsekwencjami.

Co zawiera standard ochrony małoletnich?

Zasady kontaktu z małoletnimi
Standard określa sposób prowadzenia rozmowy, wykonywania badań i udzielania świadczeń zdrowotnych dzieciom z uwzględnieniem ich wieku, poziomu rozwoju i potrzeby obecności opiekuna. Określa też sytuacje, w których możliwy jest kontakt bez obecności osoby dorosłej oraz w jaki sposób należy chronić prywatność dziecka w czasie wizyty.

Sposób reagowania na podejrzenie krzywdzenia dziecka
Dokument powinien wskazywać, jak postępować w przypadku zaobserwowania objawów mogących świadczyć o przemocy fizycznej, psychicznej, seksualnej lub zaniedbaniu. Procedura musi zawierać ścieżkę zgłaszania takich sytuacji, wskazanie właściwych instytucji oraz zasady dokumentowania podejrzeń w dokumentacji medycznej.

Wyznaczenie osoby odpowiedzialnej za wdrożenie standardu
W każdej placówce należy formalnie wskazać osobę (lub osoby) odpowiedzialne za wdrożenie i nadzór nad przestrzeganiem standardu ochrony małoletnich. Osoba ta powinna czuwać nad aktualnością dokumentacji, szkoleniami personelu i reakcją na zgłoszenia. Może to być kierownik placówki lub wyznaczony pracownik.

Polityki antymobbingowe i antydyskryminacyjne
Standard powinien zawierać zapis o zakazie jakichkolwiek form przemocy, mobbingu i dyskryminacji zarówno wobec pacjentów, jak i między członkami personelu. Ma to na celu budowanie bezpiecznego środowiska pracy i zaufania w relacjach z małoletnimi pacjentami.

Obowiązki informacyjne wobec pracowników i pacjentów
Wdrożenie procedury wymaga również poinformowania o jej istnieniu, zarówno zespołu medycznego (np. poprzez szkolenie i podpisy pod oświadczeniami), jak i pacjentów i ich opiekunów (np. poprzez umieszczenie wyciągu ze standardu w widocznym miejscu w gabinecie lub na stronie internetowej placówki).

Treść artykułów zamieszczonych na stronie internetowej nie stanowi interpretacji prawnej, porady prawnej, ani opinii prawnej. Materiały mają charakter jedynie informacyjny. Kancelaria nie ponosi żadnej odpowiedzialności za skutki działań podjętych w oparciu o zamieszczone na stronie informacje, ani też za ewentualne braki, nieścisłości lub pomyłki w zamieszczonych materiałach.